Rentabiliteit berekenen: formules voor ROE, ROA en ROI

Rentabiliteit berekenen betekent het resultaat afzetten tegen het vermogen dat daarvoor is ingezet. Waar winst een absoluut bedrag is, maakt rentabiliteit prestaties vergelijkbaar: verdient een euro vermogen in deze onderneming meer dan elders? Controllers gebruiken daarvoor drie hoofdmaatstaven: rentabiliteit van het eigen vermogen (REV/ROE), van het totale vermogen (RTV/ROA) en het rendement op een specifieke investering (ROI).

De belangrijkste rentabiliteitsformules

• REV (ROE) = (nettowinst / gemiddeld eigen vermogen) × 100
• RTV (ROA) = (bedrijfsresultaat / gemiddeld balanstotaal) × 100
• ROI = (opbrengst investering − kosten investering) / kosten investering × 100
• Nettowinstmarge = (nettowinst / omzet) × 100

Gebruik bij REV en RTV het gemiddelde vermogen (begin- plus eindbalans gedeeld door twee). Zo voorkom je vertekening door een grote mutatie aan het eind van het jaar.

Rekenvoorbeeld rentabiliteit

Een onderneming realiseert een nettowinst van €240.000 bij een gemiddeld eigen vermogen van €1.200.000 en een bedrijfsresultaat van €400.000 bij een gemiddeld balanstotaal van €4.000.000.

Maatstaf	Berekening	Uitkomst
REV (ROE)	240.000 / 1.200.000	20%
RTV (ROA)	400.000 / 4.000.000	10%

De REV ligt hier boven de RTV. Dat komt door de hefboomwerking van vreemd vermogen: zolang de RTV hoger is dan de rentekosten op het vreemd vermogen, verhoogt schuld het rendement voor de aandeelhouder.

Rentabiliteit van het eigen vermogen versus totale vermogen

RTV meet hoe goed de onderneming haar bezittingen laat renderen, ongeacht de financiering. REV meet wat de aandeelhouder overhoudt en wordt dus mede bepaald door de kapitaalstructuur. Bekijk ze altijd samen: een hoge REV bij een lage solvabiliteit is vooral het gevolg van schuld, niet van operationele kwaliteit.

Wat is een goede rentabiliteit?

Een REV van rond de 10% tot 15% geldt in veel sectoren als solide, maar de enige zinvolle toets is de vergelijking met het geëiste rendement, de rente op vreemd vermogen en de branchecijfers. Kijk ook naar de ontwikkeling over meerdere jaren: een stabiele of stijgende rentabiliteit zegt meer dan één goed jaar.

Rentabiliteit verbeteren

• Marge verhogen: prijsstelling en kostprijs aanpakken, zichtbaar in de EBITDA.
• Omloopsnelheid verhogen: meer omzet met hetzelfde balanstotaal.
• Werkkapitaal verlagen: voorraden en debiteuren terugbrengen.
• Kapitaalstructuur optimaliseren: hefboom benutten zonder de weerbaarheid te ondermijnen.

Veelgestelde vragen over rentabiliteit

Wat is rentabiliteit?
Rentabiliteit is het resultaat uitgedrukt als percentage van het ingezette vermogen. Het geeft aan hoe efficiënt vermogen wordt omgezet in winst.

Hoe bereken je de rentabiliteit van het eigen vermogen?
Deel de nettowinst door het gemiddelde eigen vermogen en vermenigvuldig met 100.

Wat is het verschil tussen rentabiliteit en winstmarge?
De winstmarge zet winst tegen de omzet; rentabiliteit zet winst tegen het vermogen. Een bedrijf kan een dunne marge hebben en toch een hoge rentabiliteit, mits de omloopsnelheid hoog is.

Wat is het hefboomeffect?
Als de rentabiliteit van het totale vermogen hoger is dan de rente op vreemd vermogen, verhoogt extra schuld de rentabiliteit van het eigen vermogen — en vergroot het tegelijk het risico.

Rentabiliteit maandelijks in beeld

In Smartbooks staan REV, RTV en marges standaard in je managementrapportage, per entiteit en geconsolideerd. Plan een demo en bekijk het op je eigen cijfers.